Suskunluk Sarmalı Üzerine


 “Çocuktuk, beyaz don giyerdik, ayaklarımız yarı çıplak. Sonbahar ve ilkbaharın güneşli akşamüstünde köy yaşlılarının toplandığı yer, cami duvarının dibiydi, caminin kıble duvarının yani kaleye cephe duvarının dibi. Çocuksu merakımızdan yanlarına sokulur, anlattıkları hikâyelere kulak kesilirdik. “Kafile”den, “gâvur”dan konuşulurdu; bazen ortalığı hüzün kaplar, bazen de kahkahalar yankılanırdı kalenin bedenlerinde. Ve yıllar sonra anladık “kafile”nin, “gâvur”un ne olduğunu. Ama artık “ilk ağızlar” yoktu etrafta, göçmüşlerdi tek tek! Bakındık etrafa, onlara en yakın kuşak olarak bir biz kalmıştık bu toprakların üzerinde. Yaşlılar da ağız değiştirmişti, nasıl olduysa. Tuhaf… Hikâyeler bir başka anlatılmaya başlanmıştı; sırıtan bir riyakârlık… Tarih çarpıtılıyordu amansızca, neden oldu bilinmez!”  (Mustafa Kayahan- Nemrut Topraklarında Suskunluk Sarmalı’ından)

Kitle iletişim araçlarının belirli konu başlıklarını kamunun görüş ve tartışma alanından uzaklaştırma yeteneği vardır. Alman sosyolog Elisabeth Noelle-Neumann’ın suskunluk sarmalı kuramıda işte tam bu noktaya vurgu yapmaktadır. Uzun bir süreç sonrası geliştirilen kuram dört öğe arasındaki etkileşimle ilgilenmektedir. Bu öğeler: kitle iletişimi, kişilerarası iletişim, toplumsal ilişkiler ve bireyin çevresi hakkında sahip olduğu algılamalardır. (Alemdar ve Erdoğan 1998, s.294)

Suskunluk sarmalı, kişisel düşüncenin başkalarının ne düşündüğüne bağlı olduğunu ele alan temel sosyo-psikolojik düşünceden kaynaklanır. (Mc Quail ve Winddahl 1997, s.135) İnsanlar belli bir görüşü benimsemede yalnız olduklarını düşünürlerse bu görüşü açık olarak ifade etmekten kaçınırlar. belli bir görüşün toplumda kitle iletişim araçları tarafından ne kadar destek gördüğü görüşün etkisinde belirleyicidir. İşte görüşün destek aldığı bu noktada düşünceyi suskunluğa gömmek amaçlı ortaya kitle iletişim araçlarının etkisi ortaya çıkar. Kitle iletişim kanalları yoluyla bireylerin düşüncelerini içlerinde saklı tutmaları ve dışarı vurmamaları sağlanır. Bunu sağlarken propaganda unsurundan da yararlanır. Örnek verecek olursak İkinci Dünya savaşı sırasında yapılan propagandalar bunlara örnek verilebilir. (Goebbels Alman Propaganda Çalışmaları) Bir başka örnek vermek gerekirse karşı düşüncede olan ya da sapkınlığa yatkın kişileri meydan önünde giyotin cezasına çarptırmak örnek verilebilir. Yahutta George Orwell’in 1984’ün deki ‘’Big Brother’’ın herkesi gözetlemesi ve sapkınlığa eğilimli olanları takip ederek cezalandırması ve daha sonra kendi düşüncesine uygun hale getirmesi kesiti örnek verilebilir.

   Suskunluk sarmalı modeli, Almanya’daki seçimler öncesi kamoyu araştırmaları sırasında Hristiyan Demokratlar ve Sosyal Demokratlar arasındaki oy farkını ölçümlerken geliştirilmiştir. Kuram, kişinin içinde yaşadığı toplumun nabzını tuttuğu halde genele aykırı düşüncelerini dışlamaktan ya da zarar görmekten korktuğu için açıklamamsı felsefesine dayanmaktadır. Ancak birey kendi düşüncesini bir başkası tarafından dillendirildiğini görünce destek olmaktadır. Suskunluk sarmalı modelinde, sarmaldan çıkabilme önemlidir. İşte bireyin, kendi düşüncesine sahip birini desteklemesi kendisini ifade etmesi sarmaldan çıkışının ifadesidir. Sarmaldan çıkma arttıkça benzer düşünceler açıklanacak veya desteklenecektir. Mel Gibson’un Brave Heart filminde olduğu gibi işgal altındaki İşkoçya’da yapılan zulüm ve yaptırımlara karşı halkın boyun eğmek zorunda kalması suskunluk sarmalını, Willam Wallace’ın başlattığı ayaklanma ve aykırılık suskunluk sarmalından çıkışa ve bir düşüncenin yayılmasına örnektir. Bunun gibi birçok örnek daha üretebiliriz, etrafımıza bakmamız yeterli olacaktır.

  Suskunluk sarmalı, suskunluğun sarmal halinde yayılmasıdır. Sardıkça susturur ve susulur. Bireyler sustukça sarılır ve büyür. Kuramın en önemli yanı günlük hayatta uygulanabilir olmasıdır. Her insan hayatında bir kez kendini suskunluk sarmalının içinde bulmuştur. Bu kurama büyük ölçüde sürü psikoloji benzetmesi de yapılabilir. Bu durumda kanaat önderlerinin, görsel-işitsel medyanın etkisi çok büyüktür. Aynı zamanda suskunluk sarmalı, mahalle baskısına da benzetilebilir. Ya da bilimsel olarak toplumsal denetime. Sapkın bireyler toplum tarafından dışlanmakla tehdit edilmektedir. Yalancı çoban hikayesinde olduğu gibi.

Binlercesi ten rengi nedeniyle yapılan zulmü kabul eden siyahi halkın içinden yalnız bir kişi dört duvar arasında 27 yılı göze alarak konuştu ve düzene karşı çıktı. Evet Nelson Mandela, beyazların temsil ettiği bir parlemontaya ve onların çıkardığı yasalara karşı çıkması nedeniyle Güney Afrika’nın Robben Adasında 27 yıl hapis yattı. Bu davranışıyla ırkçılığa karşı mücadelede halklara ilham kaynağı oldu.

  Öğrencilere para karşılığında ders verip öğrencilerin aklını karıştırdığı gerekçesiyle yargılanan ve cezalandırılan Sokrates. Karşısına çıktığı heyetin halkı susturmasına, bastırmasına bakmadan savunduklarının arkasında durup Tanrılar ve kurul önünde onca bilgiye ve akışa rağmen, tek bildiğim şey hiçbirşey bilmediğimdir ifadesiyle sisteme karşı çıkmıştır.

Hasta denilen bir imparatorluğun son dönemlerinde, birçok aydın ve hükümet görevlisinin hangi manda himayesine girelim diye söz birliği ettiği bir ortamda, hükümet tarafından hakkında çıkarılan tutuklama kararlarına, tezgahlanan suikastlere aldırmadan vatanın dört bir yanını dolaşarak milli mücadeleyi başlatan M. Kemal Atatürk. Kurtuluş savaşı ve cumhuriyetle suskunluk sarmalından sıyrılarak ön plana çıkmıştır.

Günümüzde bizde hayatımızın birçok bölümünde suskunluk sarmalının içine düşmekteyiz. Farkında olmaksakta bu durumun içinden bazen çıkabiliyor bazende sarıldıkça büyüyen bu yumak içinde boğulup gidiyoruz. Bu iletişim ve sohbet ağı içinde gelişen yazımı şu sözlerle sonlandırıyorum: ‘’Bir hayalin varsa onu korumalısın. İnsanlar kendi yapamadıkları şeyleri senin de yapamayacağını söylemek isterler. Eğer birşeyi istiyorsan onu git ve al…’’

GÖKHAN KULOĞLU

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s